Namoz qanday oʻqiladi, bosqichma-bosqich

Boshlashdan oldin

• Vaqt kirgan. Har bir namozning oʻz vaqti bor (Qurʼon 4:103). Shahringiz uchun bugungi namoz vaqtlarini tekshiring.
• Tahoratingiz bor. Namoz uchun tahorat zarur (qarang: Sahih al-Buxoriy 135, Sahih Muslim 225). Tahorat qanday olinishini (inglizcha) koʻring, gʻusl lozim boʻlsa, gʻuslni (inglizcha) ham.
• Badan, kiyim va joy pok, badaningiz esa namoz talab qilganidek yopilgan.
• Qiblaga yuzlangansiz, yaʼni Makkadagi Kaʼba tomonga (Qurʼon 2:144). Qibla topgichdan foydalaning.

Ikki rakat namoz, bosqichma-bosqich

Rakat — bu tik turish, ruku va ikki sajdadan iborat bitta aylanma. Bomdod ikki rakat, shuning uchun quyidagi bosqichlar toʻliq Bomdod namozidir. Uzunroq namozlar shu aylanmani takrorlaydi.

1. Niyat qiling

   Qaysi namozni oʻqimoqchi ekaningizni qalbingizda niyat qiling, masalan, Bomdodning ikki rakat farzini. Niyat qalbda boʻladi; uni ovoz chiqarib aytish shart emas. Niyat haqida qarang: Sahih al-Buxoriy 1 va Sahih Muslim 1907.

2. Iftitoh takbirini ayting

   Qoʻllaringizni quloqlaringiz yoki yelkalaringiz barobariga koʻtarib ayting:

   اللَّهُ أَكْبَرُ

   Allahu akbar

   Alloh eng buyukdir.

   Takbir sizni namozga kiritadi · Sunan Abu Dovud 61, Jomeʼ at-Termiziy 3

   Endi sajda qiladigan joyingizga qarab turing va xotirjam boʻling.

3. Qoʻllarni bogʻlab, sano duosini oʻqing

   Oʻng qoʻlingizni chap qoʻlingiz ustiga qoʻyib, ochilish duosini ovoz chiqarmay oʻqing:

   سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، وَتَبَارَكَ اسْمُكَ، وَتَعَالَى جَدُّكَ، وَلَا إِلَهَ غَيْرُكَ

   Subhanakallahumma wa bihamdik, wa tabarakasmuk, wa ta'ala jadduk, wa la ilaha ghayruk

   Ey Alloh, Sen poksan va Senga hamd boʻlsin. Isming muborakdir, ulugʻliging oliydir va Sendan oʻzga iloh yoʻq.

   Sunan Abu Dovud 775, Jomeʼ at-Termiziy 243

4. Pana soʻrang, Bismilloh ayting va al-Fotihani oʻqing

   Ovoz chiqarmay ayting:

   أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

   A'udhu billahi minash-shaytanir-rajim

   Quvilgan shaytondan Allohdan panoh soʻrayman.

   Qurʼon 16:98

   Soʻng al-Fotiha surasini oʻqing. U har bir rakatda oʻqiladi (qarang: Sahih al-Buxoriy 756, Sahih Muslim 394).

   بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ (1)

   Bismillahir-rahmanir-rahim

   Меҳрибон ва раҳмли Аллоҳ номи билан (бошлайман).

   ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ (2)

   Al-hamdu lillahi rabbil-'alamin

   Ҳамду сано бутун оламлар Парвардигори Аллоҳ учундир.

   ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ (3)

   Ar-rahmanir-rahim

   Меҳрибон ва Раҳмли.

   مَٰلِكِ يَوْمِ ٱلدِّينِ (4)

   Maliki yawmid-din

   Жазо (Қиёмат) кунининг Эгаси — Подшоҳи.^[1]

   إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ (5)

   Iyyaka na'budu wa iyyaka nasta'in

   Сенгагина ибодат қиламиз ва Сендангина мадад сўраймиз.^[2]

   ٱهْدِنَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلْمُسْتَقِيمَ (6)

   Ihdinas-siratal-mustaqim

   Бизларни Тўғри Йўлга йўллагайсан.

   صِرَٰطَ ٱلَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ ٱلْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا ٱلضَّآلِّينَ (7)

   Siratal-ladhina an'amta 'alayhim, ghayril-maghdubi 'alayhim wa lad-dallin

   У шундай зотларнинг йўлики, Сен Ўзинг уларга инъом қилгансан — улар ғазабга дучор бўлмаган ва залолатга кетмаган — адашмаганларнинг йўлидир.^[3]

   Qurʼon 1:1-7 · al-Fotihani audio bilan oʻqing. Soʻng Omin deng (Ey Alloh, qabul et).

   Izohlar

   1:4 [1]Мақтов-олқишга ҳақдор бўлиш учун башар оламига подшоҳ бўлишнинг ўзигина кифоя қилмайди. Балки коинотдаги барча сайёралар ва улардаги бор жонли-жонсиз мавжудотнинг ҳаммаси устидан илму ҳикмат ва раҳм-шафқат билан эгалик қиладиган, бундан ташқари, Охиратдаги ҳисоб-китоб кунида ҳам ягона подшоҳ бўлган Аллоҳ таолониг Ўзигина ҳамду санога лойиқ Зотдир.

   1:5 [2]Яъни, Сендан ўзганинг олдида бошимизни эгмаймиз ва Сендан ўзгага ёрдам сўраб илтижо ҳам қилмаймиз.

   1:7 [3]Мазкур зотлар — барча пайғамбарлар, ҳақиқий иймон-эътиқод эгалари ва ўз ақидалари йўлида жонларини фидо қилган кишилардир. Намозда ушбу сурани ўқигандан сўнг «Омийн» дейиш мустаҳабдир, маъноси «Эй Аллоҳ, ижобат қилгин», демакдир. «Омийн» уламолар иттифоқига кўра, «Фотиҳа» сурасидан бир оят эмас, шунинг учун уни Мусҳафда ёзилмаслигига иттифоқ қилганлар.

5. Yana bir sura oʻqing

   Birinchi ikki rakatda al-Fotihadan keyin istalgan sura yoki bir necha oyat oʻqing. Boshlash uchun qisqasi — al-Ixlos surasi:

   قُلْ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ (1) ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ (2) لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ (3) وَلَمْ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدٌۢ (4)

   Qul huwallahu ahad. Allahus-samad. Lam yalid wa lam yulad. Wa lam yakun lahu kufuwan ahad.

   (Эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом), айтинг: «У — Аллоҳ Бирдир. (Яъни, Унинг ҳеч қандай шериги йўқдир. У яккаю ёлғиздир). Аллоҳ (барча ҳожатлар билан) кўзлангувчидир (яъни, барча ҳожатлар Ундан сўралади, аммо У ҳеч кимга муҳтож эмасдир). У туғмаган ва туғилмагандир (яъни, Аллоҳнинг ўғил-қизи ҳам, ота-онаси ҳам йўқдир. У азалий ва абадий Зотдир). Ва ҳеч ким У зотга тенг эмасдир».

   Qurʼon 112:1-4 · al-Ixlos surasi

6. Ruku qiling

   Allahu akbar deb, belingizni tekis tutib, qoʻllaringizni tizzalaringizga qoʻygan holda egiling. Uch marta ayting:

   سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ

   Subhana rabbiyal-'azim

   Ulugʻ Robbim poklikdir.

   Sahih Muslim 772 (Huzayfa)

7. Rukudan turing

   Tik turib, shunday deng:

   سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ

   Sami'allahu liman hamidah

   Alloh Unga hamd aytganni eshitadi.

   Soʻng, xotirjam turgan holda:

   رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ

   Rabbana wa lakal-hamd

   Robbimiz, hamd Sengadir.

   Sahih al-Buxoriy 789

8. Sajda qiling

   Allahu akbar deb sajdaga boring. Yetti aʼzo yerga tegadi: burun bilan birga peshona, ikki qoʻl, ikki tizza va ikki oyoqning barmoqlari (Sahih al-Buxoriy 812, Sahih Muslim 490). Uch marta ayting:

   سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى

   Subhana rabbiyal-a'la

   Oliy Robbim poklikdir.

   Sahih Muslim 772 (Huzayfa)

   Sajdada banda Robbiga eng yaqin boʻladi, shuning uchun bu yerda ham duo qiling (Sahih Muslim 482).

9. Ikki sajda orasida oʻtiring

   Allahu akbar deb xotirjam oʻtiring. Ayting:

   رَبِّ اغْفِرْ لِي، رَبِّ اغْفِرْ لِي

   Rabbighfir li, rabbighfir li

   Robbim, meni kechir. Robbim, meni kechir.

   Sunan Ibn Moja 897, Sunan Abu Dovud 874

10. Ikkinchi marta sajda qiling

    Allahu akbar deb, xuddi birinchisi kabi ikkinchi sajdani qiling va uch marta Subhana rabbiyal-a'la deng. Shu bilan birinchi rakat tugaydi.

11. Ikkinchi rakatga turing

    Allahu akbar deb turing. 4–10 bosqichlarni takrorlang: al-Fotiha, boshqa sura, ruku, tik turish, ikki sajda va ular orasidagi oʻtirish. Ochilish duosi takrorlanmaydi.

12. Oʻtirib, tashahhudni oʻqing

    Ikkinchi rakatning ikkinchi sajdasidan keyin oʻtirgan holda tashahhudni oʻqing. Koʻpchilik shahodat soʻzlarida oʻng koʻrsatkich barmogʻini koʻtaradi.

    التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ

    At-tahiyyatu lillahi was-salawatu wat-tayyibat. As-salamu 'alayka ayyuhan-nabiyyu wa rahmatullahi wa barakatuh. As-salamu 'alayna wa 'ala 'ibadillahis-salihin. Ashhadu an la ilaha illallah, wa ashhadu anna Muhammadan 'abduhu wa rasuluh.

    Barcha salomlar, duolar va pokiza soʻzlar Alloh uchundir. Ey Paygʻambar, senga salom, Allohning rahmati va barakalari boʻlsin. Bizga va Allohning solih bandalariga salom boʻlsin. Allohdan oʻzga iloh yoʻqligiga guvohlik beraman va Muhammad Uning bandasi va rasuli ekaniga guvohlik beraman.

    Ibn Masʼud tashahhudi · Sahih al-Buxoriy 831, Sahih Muslim 402

13. Paygʻambarga salovot ayting

    Oxirgi oʻtirishda Paygʻambar ﷺ ga salovot bilan davom eting:

    اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ

    Allahumma salli 'ala Muhammadin wa 'ala ali Muhammad, kama sallayta 'ala Ibrahima wa 'ala ali Ibrahim, innaka hamidun majid. Allahumma barik 'ala Muhammadin wa 'ala ali Muhammad, kama barakta 'ala Ibrahima wa 'ala ali Ibrahim, innaka hamidun majid.

    Ey Alloh, Ibrohimga va Ibrohimning oilasiga salovot yoʻllaganingdek, Muhammadga va Muhammadning oilasiga salovot yoʻlla; albatta Sen maqtovga loyiq, ulugʻsen. Ey Alloh, Ibrohimga va Ibrohimning oilasiga baraka berganingdek, Muhammadga va Muhammadning oilasiga baraka ber; albatta Sen maqtovga loyiq, ulugʻsen.

    Sahih al-Buxoriy 3370 (Kaʼb ibn Ujra)

14. Qisqa duo qiling

    Salomdan oldin Allohdan har qanday yaxshilikni soʻrang. Koʻpchilik oʻqiydigan Qurʼondagi duo:

    رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

    Rabbana atina fid-dunya hasanah, wa fil-akhirati hasanah, wa qina 'adhaban-nar

    Ва уларнинг орасида шундай зотлар ҳам борки, «Парвардигоро, бизга бу дунёда ҳам яхшилик ато қилгин, Охиратда ҳам яхшилик ато этгин ва бизни дўзах азобидан асрагин», дейдилар.

    Qurʼon 2:201 · oyatni oʻqing

15. Salom bilan tugating

    Yuzingizni oʻngga burib salom bering, soʻng chapga burib yana salom bering (Sahih Muslim 582). Namozingiz tugadi.

    السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ

    As-salamu 'alaykum wa rahmatullah

    Sizlarga salom va Allohning rahmati boʻlsin.

Uch va toʻrt rakatli namozlar

Shom (3), shuningdek Peshin, Asr va Xufton (4) uchun birinchi ikki rakatni yuqoridagidek oʻqing. Ikkinchi rakatdagi tashahhuddan keyin salovot oʻqimang va salom bermang. Allahu akbar deb uchinchi rakatga turing.

Farz namozning uchinchi va toʻrtinchi rakatlarida qoʻshimcha surasiz faqat al-Fotihani oʻqing. Oxirgi rakatdan keyin oʻtirib tashahhud, salovot va duo oʻqing, soʻng salom bilan tugating.

Bomdod hamda Shom va Xuftonning birinchi ikki rakati imom tomonidan ovoz chiqarib oʻqiladi (koʻpchilik mazhablarda yolgʻiz oʻqiyotgan erkak ham shunday qiladi). Peshin va Asr ovoz chiqarmay oʻqiladi.

Har bir namozdagi rakatlar

Besh vaqt namozda jami 17 rakat farz bor. Ularning atrofidagi sunnat namozlar Paygʻambar ﷺ doimiy oʻqigan namozlardir. Oʻn ikki rakat sunnatning fazilati haqida qarang: Sahih Muslim 728; oʻn ikki rakat Jomeʼ at-Termiziy 415 da sanab oʻtilgan.

Juma, hayit, taroveh va tahajjudni oʻz ichiga olgan toʻliq maʼlumot: har bir namozda necha rakat (inglizcha).

Mazhablar orasidagi kichik farqlar

Toʻrtala sunniy mazhab bir xil namoz oʻqiydi. Ular ayrim tafsilotlarda farq qiladi va har biri dalilga tayanadi. Bu farqlarning hech biri namozni buzmaydi.

• Qoʻllar: hanafiylar ularni kindik ostiga qoʻyadi; shofiʼiylar va hanbaliylar koʻkrak ustiga yoki biroz pastiga; koʻp molikiylar yon tomonda qoʻyib qoʻyadi.
• Qoʻl koʻtarish: hanafiylar faqat iftitoh takbirida koʻtaradi; shofiʼiylar va hanbaliylar rukudan oldin va keyin ham koʻtaradi (Sahih al-Buxoriy 735).
• Ochilish duosi: hanafiylar va hanbaliylar odatda Subhanakallahumma deydi; shofiʼiylar koʻpincha Wajjahtu wajhiya deydi (Sahih Muslim 771). Molikiylar farz namozda ochilish duosini oʻqimaydi.
• Omin: shofiʼiylar va hanbaliylar jahriy namozlarda al-Fotihadan keyin ovoz chiqarib aytadi; hanafiylar ichida aytadi.

Oʻzingizga oʻrgatilgan yoki mahallangiz masjidi amal qiladigan usulga ergashing. Bulardan qaysi birini tanlashdan koʻra izchillik muhimroq.

Koʻp beriladigan savollar

Davom eting